Iets wat ooit hielp, houd je nu gevangen
Verslaving
Een verslaving ontstaat niet zomaar. Vaak is het een manier om spanning, pijn of leegte hanteerbaar te maken. Iets in jou probeert te overleven of tot rust te komen. Lees hoe je verslaving vanuit een lichaamsgerichte en traumasensitieve benadering kunt zien. Niet veroordelend maar onderzoekend met aandacht voor het lichaam, het zenuwstelsel en wat er onder het gedrag ligt.
Een poging tot zelfregulatie
Wat is verslaving?
Bij een verslaving raak je steeds meer afhankelijk van een middel of gedrag om spanning, leegte, onrust of pijn te dempen. Dat kan tijdelijk verlichting geven, maar op den duur raakt het patroon sterker verankerd en zorgt het voor steeds meer problemen. Je merkt dat stoppen of minderen moeilijk is, ook al wil je dat eigenlijk wel.
Een lichaamsgerichte en traumasensitieve benadering ziet verslaving als een overlevingsstrategie. Iets in jou heeft ooit geleerd: dit helpt mij om het vol te houden. Niet omdat het per se gezond is, maar omdat er op dat moment geen beter alternatief beschikbaar was.
Soms duidelijk, soms subtiel
Vormen van verslaving
Verslaving wordt vaak geassocieerd met middelengebruik, maar kan zich op verschillende manieren uiten. Soms duidelijk herkenbaar, soms subtiel verweven in het dagelijks leven. Sommige vormen zijn sociaal geaccepteerd en worden zelfs aangemoedigd. Wat deze vormen gemeen hebben, is dat ze worden ingezet om iets innerlijks niet te hoeven voelen of verdragen.
Je kunt onder andere denken aan:
Middelengebruik – Alcohol, drugs, medicatie of nicotine.
Gedragsverslavingen – Gokken, gamen, seks, porno, telefoon- en socialmediagebruik, shoppen of eetgedrag waarmee je je emoties dempt.
Controle- en prestatiegerichte patronen – Overwerken of dwangmatig sporten.
Wat ze gemeen hebben is dat ze je op de lange termijn niet meer helpen, maar steeds meer ruimte innemen en je vrijheid beperken.
Al jouw beschermingsmechanismen zijn welkom
Praktische handvatten
Met beide voeten op de grond
Impact op meer dan alleen het gedrag
De gevolgen van verslaving
De gevolgen van een verslaving beperken zich zelden tot het middel of het gedrag zelf. Vaak sijpelen ze door in verschillende lagen van je leven.
Veelvoorkomende gevolgen zijn onder andere:
Lichamelijk – Het kan zorgen voor spanningsklachten, slaapproblemen en uitputting. Ook kan er schade ontstaan aan organen en het zenuwstelsel.
Psychisch – Je kunt je angstig, somber of prikkelbaar voelen, of juist leeg en emotioneel afgevlakt.
Relaties, werk en financiën – Ruzies of het niet nakomen van afspraken kunnen je relaties en werk onder druk zetten. Ook kost een verslaving vaak veel geld, met financiële problemen tot gevolg.
Schaamte of schuldgevoel – Vaak ben je je ergens bewust van wat er gebeurt en dat kan diepe schaamte of schuld oproepen.
Je komt steeds vaster te zitten, waardoor je verder verwijderd raakt van je gevoelens, je grenzen en jezelf. Dat maakt het moeilijker om hulp te zoeken of er open over te praten. Erkennen wat er speelt, is geen zwakte, het is de eerste stap richting verandering.
Verslaving is een vriendschap zonder vriend.
Connie Palmen
Hoe stress, ervaringen en aanleg samenkomen
De oorzaak van verslaving
Verslaving ontstaat zelden zomaar. Vaak is het een reactie op langdurige stress, overweldigende emoties of ervaringen die te groot waren om op dat moment te verwerken. Ook kunnen aanleg, de manier waarop jouw brein reageert op stress en beloning en invloeden vanuit je omgeving bijdragen aan verslaving.
Bij veel mensen met een verslaving spelen deze factoren een rol:
Chronische stress of overbelasting.
Onverwerkte ingrijpende ervaringen of trauma.
Ontwikkelingstrauma, zoals emotionele verwaarlozing, onveiligheid of een gebrek aan steun.
Moeite met voelen, begrenzen of het reguleren van emoties.
Wanneer je systeem vaak of lang in een staat van spanning of overleving verkeert, kan een middel of gedrag tijdelijk verlichting geven. Het zenuwstelsel leert: dit helpt mij om het vol te houden. Op de lange termijn raakt dit patroon echter vastgezet en wordt het steeds moeilijker om zonder te functioneren.
Van overleven naar leven
Hoe ga ik om met verslaving?
Omgaan met een verslaving begint zelden bij stoppen. Het begint bij vertragen, waarnemen en begrijpen wat er in jou gebeurt op de momenten dat de neiging zich aandient. Door niet meteen in te grijpen, maar eerst contact te maken met je lichaam en je innerlijke beleving, ontstaat er vaak meer keuzevrijheid.
De onderstaande oefeningen en tips zijn geen quick fix, maar kunnen helpen om stap voor stap meer ruimte te ervaren. Lichaamsgerichte therapie ondersteunt dit proces bij verslaving door je te helpen signalen van je lichaam beter te herkennen en hier met meer veiligheid, mildheid en bewustzijn op te reageren.
Merk het moment op
Wanneer de aandrang opkomt, sta dan even stil. Niet om iets te veranderen, maar om op te merken dat het gebeurt.
Waar voel je de aandrang in je lichaam? Is het spanning, leegte, onrust of iets anders? Alleen al waarnemen kan de automatische reactie iets vertragen.
Vertraag bewust je tempo
Verslaving gaat vaak samen met innerlijke haast. Kies één handeling per dag die je bewust langzamer doet, zoals lopen, thee inschenken of ademen.
Vertragen zonder doel helpt je zenuwstelsel uit de overlevingsstand te komen en meer rust te ervaren.
Adem naar de spanning toe
Leg een hand op de plek waar je spanning voelt en adem rustig in en uit. Probeer niets weg te maken.
Adem alsof je ruimte maakt rondom de sensatie. Dit kan helpen om de intensiteit iets te laten zakken.
Spreek het deel aan dat grijpt
In plaats van jezelf te veroordelen, kun je innerlijk contact maken met het deel dat naar het middel of gedrag grijpt.
Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: ik zie dat je dit nodig hebt, wat probeer je voor mij te doen?
Dit vergroot mildheid en vermindert de innerlijke strijd.
Herstel na een terugval
Als je toch toegeeft aan het patroon, oefen dan in vriendelijk terugkeren.
Merk op wat er gebeurde vóórdat het zover kwam, zonder oordeel. Herstel begint niet bij perfectie, maar bij opnieuw contact maken met jezelf.
Verschillende hulpmiddelen en technieken
Behandelen van verslaving
De focus bij lichaamsgerichte therapie ligt op het begrijpen van wat jouw systeem nodig heeft, op het vergroten van veiligheid, draagkracht en keuzevrijheid en het helen van oude pijn. We richten we ons niet op het stoppen van het middel of gedrag zelf. We maken gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken die helpen om spanning te reguleren, emoties te verdragen en het contact met jezelf te herstellen.
Afhankelijk van jouw situatie en tempo kan ik de volgende hulpmiddelen en technieken inzetten:
ACT (Acceptance and Commitment Therapy) helpt je om anders om te gaan met moeilijke gedachten, gevoelens en aandrang. Door er ruimte voor te maken en keuzes te leren maken die passen bij wat voor jou belangrijk is.
Psycho-educatie geeft inzicht in hoe verslaving werkt, wat stress doet met het lichaam en waarom verandering zo lastig kan zijn. Er ontstaat meer begrip voor jezelf en dit vermindert schaamte en vergroot het gevoel van regie.
Mindfulness helpt je om met aandacht aanwezig te zijn bij wat je ervaart, zonder oordeel. Dit vergroot het vermogen om impulsen op te merken voordat je er automatisch naar handelt en om stap voor stap meer bewustzijn te ontwikkelen.
Werken met persoonlijkheidsdelen – Hierbij kijken we naar verschillende delen in jou. Bijvoorbeeld het enerzijds grijpen naar de verslaving en het anderzijds niet geleerd hebben emoties toe te laten. Door deze delen te leren kennen en te begrijpen, ontstaat er meer mildheid en innerlijke rust.
Polyvagaal theorie biedt inzicht in hoe jouw zenuwstelsel reageert op stress, onveiligheid en ontspanning. Dit helpt om patronen te herkennen en om gericht te werken aan meer regulatie en een gevoel van veiligheid in het lichaam.
Leven met een diversiteit aan klachten
Klachten
Lichaamsgerichte therapie helpt als je vastloopt door mentale, lichamelijke of traumagerelateerde klachten. De therapie herstelt de verbinding tussen lichaam en geest. Door fysieke spanningen en opgeslagen emoties in het lichaam aan te pakken, worden onderliggende psychische problemen blootgelegd en verwerkt. Deze therapie biedt ruimte om trauma's veilig te doorvoelen, mentale blokkades op te lossen en lichamelijke klachten te verminderen, waardoor je meer balans en welzijn ervaart.
Depressie
Je hebt langdurig last van somberheid, verlies van interesse en een gevoel van leegte en dit beïnvloedt je dagelijks functioneren en levenskwaliteit ernstig.
Stress en spanning
Je bent voortdurend in een staat van verhoogde waakzaamheid, wat je mentale en fysieke gezondheid onder druk zet.
Hoogsensitief (HSP)
Je zenuwstelsel reageert intens op prikkels, waardoor je snel overprikkeld raakt en diepe, emotionele ervaringen beleeft.
Dissociatie of gevoelloos zijn
Dit is een overlevingsmechanisme waarbij je je loskoppelt van emoties of lichamelijke gewaarwordingen wat leidt tot een gevoel van vervreemding.
Hoofdpijn en migraine
Onderdrukte emoties, trauma en onbewuste spanningen kunnen de neurologische balans verstoren en zich uiten in hoofdpijn of migraine.
Duizeligheid
Stress, angst of trauma kunnen zorgen voor een gevoel van innerlijke onveiligheid en ontregeling, wat kan zorgen voor duizeligheid.
Gebruikte hulpmiddelen en technieken
Werkwijze
Als lichaamsgericht therapeut hanteer ik geen vaste werkwijze, maar werk ik traumasensitief, intuïtief en in het hier en nu. Het gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken komt voort uit wat er in dit moment nodig is. In verbinding met jou aanvoelen wat er tijdens de sessie belangrijk is, staat centraal.
Klaar voor jouw lichaamsgerichte therapie?
Wat InEssencia uniek maakt
Therapeut die je leert jezelf te reguleren
Ervaring met een breed scala aan cliënten, van verschillende leeftijden en achtergronden
Jij als mens staat voorop, niet je klacht
Therapie die de bron aanpakt
Veilig en traumasensitief
Beschikt over meerdere technieken en hulpbronnen
