Bescherming die je uit verbinding haalt
Dissociatie
Als je je regelmatig vervreemd voelt van je lichaam, emoties of omgeving, kan het zijn dat je dissocieert. Dissociatie is een slimme overlevingsstrategie van je zenuwstelsel wanneer vechten of vluchten niet mogelijk is. Hoewel het ooit helpend was, kan het je dagelijks leven behoorlijk beïnvloeden – tot het punt waarop het voelt alsof je niet echt meer leeft.
Fragmentatie van je waarneming
Wat is dissociatie?
Dissociatie betekent letterlijk ‘uiteenvallen’ of ‘losraken van verbinding’. Het is een automatische beschermingsreactie en gaat over het afsplitsen van gevoelens, herinneringen, gebeurtenissen en/of delen van de persoonlijkheid. Het is een gezonde reactie op een ongezonde situatie. Dit gebeurt niet bewust – het is een manier om te overleven. Bij trauma speelt dissociatie vrijwel altijd een rol.
Je kunt dissociatie herkennen aan:
Je verdoofd, afwezig of ‘niet helemaal hier’ voelen
Tijd verliezen of gaten in je geheugen hebben
Je lichaam ervaren alsof het niet van jou is
Weinig emoties voelen – of juist plotseling veel tegelijk
Op de automatische piloot functioneren
DIS: een complexe vorm van dissociatie
Wat als het meer is dan ‘gewoon dissociëren’?
Naarmate de traumatisering groter is en de hechting kleiner neemt de fragmentatie toe. Bij een Dissociatieve Identiteitsstoornis (DIS) voel je je niet geïntegreerd maar gefragmenteerd. Gedachten, gevoelens en gedrag kunnen vreemd en niet-eigen aanvoelen. Er zijn meerdere dissociatieve delen van de persoonlijkheid die afwisselend de controle overnemen. Dit ontstaat meestal als gevolg van vroegkinderlijk, chronisch trauma – vaak in situaties waarin er langdurig geen veilige uitweg was.
Kenmerken van DIS kunnen zijn:
Sterke innerlijke verdeeldheid of conflicterende delen
Tijdsverlies of ‘black-outs’
Plotselinge veranderingen in gedrag, stem of voorkeuren
Niet weten wat je in bepaalde situaties hebt gezegd of gedaan
Het gevoel meerdere ‘ikken’ in je te hebben
Bron: Samantha Kee, Centrum Puur
DIS is geen zeldzame stoornis maar een begrijpelijke reactie van een jong zenuwstelsel op extreme onveiligheid. In lichaamsgerichte therapie is er ruimte om veilig en stap voor stap contact te maken met je binnenwereld. Delen mogen voorzichtig naar voren komen zonder iets te forceren. We bouwen samen aan stabiliteit, zelfregie en innerlijke samenwerking – in jouw tempo en met veel zachtheid.
Zachtheid en compassie staan voorop
Erkend opgeleid therapeut
Al tientallen gingen je voor
Reactie op overweldiging en onveiligheid
Waarom dissociatie ontstaat – en blijft
Dissociatie ontstaat als je te maken hebt gehad met ervaringen die te veel waren om op dat moment te verwerken – zoals trauma, langdurige stress of emotionele verwaarlozing. Als je als kind niet de veiligheid of steun kreeg die je nodig had, werd dissociatie een automatische strategie om te overleven en de diepe pijn niet te hoeven voelen.
Ook nu, jaren later, reageert je zenuwstelsel nog steeds op die oude manier.
Triggers in het hier en nu – zoals een bepaalde blik, stemtoon, geur, aanraking, situatie of je gedachten – kunnen onbewust herinneringen oproepen aan vroegere onveiligheid.
Je lijf herkent gevaar ook als dat er objectief niet meer is.
En reageert zoals het geleerd heeft te reageren door van de pijn weg te bewegen.
Dissociatie laat zien dat je lichaam een manier heeft gevonden om te blijven functioneren in onmogelijke omstandigheden. Wat ooit een beschermingsmechanisme was, is nu ongemerkt een patroon geworden – tot je er bewust contact mee leert maken.
Van subtiel tot verstorend
Symptomen van dissociatie
Dissociatie uit zich bij iedereen anders – soms subtiel, soms intens. Je hoeft niet altijd ‘weg’ te zijn om te dissociëren. Het kan ook voelen alsof je op afstand staat van jezelf en alsof je hoofd en lichaam niet goed samenwerken.
Veel mensen leven jarenlang met dissociatie zonder het als zodanig te herkennen. Het kan op de lange termijn klachten geven:
Je vervreemd voelen van jezelf of anderen
Onverklaarbare spanningen of lichamelijke klachten ervaren
Moeite hebben om grenzen te voelen of aan te geven
Het lastig vinden om te ontspannen of te voelen
Snel overprikkeld of uitgeput raken
Sommige vormen van dissociatie zijn subtiel en sociaal geaccepteerd – zoals dagdromen, opgaan in je werk of even afwezig zijn. Maar wanneer dissociatie je belemmert in je dagelijks leven of relaties, is het helpend om er met zachte aandacht naar te leren kijken.
Wellicht zijn alle draken in ons leven
Uiteindelijk prinsessen
Die er in angst en beven slechts naar haken
Ons eenmaal dapper en schoon te zien ontwaken.
Wellicht is alles wat er aan verschrikking leeft
In diepste wezen wel niets anders dan iets
Wat onze liefde nodig heeft.
Rainer Maria Rilke
Meer rust, grip en verbinding
Wat levert het je op als je minder dissocieert?
Weer in contact komen met je lichaam en je emoties zorgt voor meer rust en helderheid. Je krijgt grip op je reacties, kunt beter keuzes maken en voelt je meer verbonden met jezelf en je omgeving. Je leert jezelf dragen – zonder te verdwijnen.
Dissociatie is een stille, eenzame ervaring. Het is moeilijk uit te leggen en misschien heb je jezelf lang verteld dat het ‘wel meevalt’. Toch komt het veel vaker voor dan je denkt. En je hóeft het niet alleen te doen.
In therapie gaan we samen op onderzoek: wat heb jij nodig om weer veilig en aanwezig te zijn? Door te leren gevoelens te erkennen en uit te houden neemt de dissociatie af en je kwaliteit van leven toe.
Kleine stappen naar integratie
Oefeningen voor meer verbinding
Deze oefeningen helpen je om langzaam meer aanwezig te zijn en minder te dissociëren, zonder dat je het gevoel hebt te moeten forceren. Ze zijn eenvoudig, maar krachtig als je ze regelmatig oefent. Als je merkt dat het lastig is, is dat helemaal ok – het is een proces, geen prestatie.
Voel de verbinding met de grond
Zit of sta met beide voeten stevig op de vloer. Je ogen mogen open blijven. Breng je aandacht naar je voeten en voel hoe ze de vloer raken. Merk het gewicht van je lichaam op dat door je voeten naar beneden wordt gedragen. Dwalen je gedachten af, breng je aandacht dan rustig terug naar je voeten.
Dit helpt je om weer in het hier en nu te komen en verbinding te maken met je lichaam.
Kijk bewust om je heen
Laat je ogen langzaam door de ruimte gaan en benoem in gedachten wat je ziet: een kleur, een voorwerp, het licht. Draai daarbij gerust je hoofd mee. Merk ook op wat je hoort en wat je voelt, zoals de stoel onder je of de temperatuur van de lucht.
Zo help je je zenuwstelsel om te merken waar je nu bent. Neem de tijd en kijk wat er in je lichaam verandert.
Adem rustig naar je buik
Leg je handen op je buik en adem langzaam in door je neus, zodat je buik uitzet. Adem daarna rustig uit door je mond. Herhaal dit 5-10 keer. Als je merkt dat je in gedachten verdwijnt, breng je focus terug naar de adem en het gevoel van je buik die omhoog en omlaag beweegt.
Het kan je helpen om spanningen los te laten en je zenuwstelsel te kalmeren.
Vraag jezelf: wat voel ik nu?
Neem een moment om stil te staan bij wat je voelt. Dit kan door het simpelweg opmerken van je emoties, zonder oordeel. Is er angst? Verdriet? Blijdschap? Neem een paar minuten om op te merken wat er in je lichaam en geest gebeurt.
Door bewust waar te nemen zonder te reageren, kan je leren om jezelf weer te dragen in het moment.
Verschillende hulpmiddelen en technieken
Behandelen van dissociatie
Tijdens lichaamsgerichte therapie werken we aan het herstellen van de verbinding met je lichaam, je gevoelens en je binnenwereld. Dissociatie ontstaat in het lichaam – en daar ligt dus ook de ingang tot herstel. Het vraagt om veiligheid, zachtheid en een afgestemde benadering. Je leert signalen van afwezigheid herkennen en reguleren op een manier die past bij jouw tempo. Zonder forceren, met veel zachtheid.
Je hoeft niet meteen alles te voelen of begrijpen. Alleen al het opmerken van wat je wél voelt – of niet voelt – is een begin.
Tijdens de sessies maken we gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken zoals:
Traumasensitieve begeleiding – Vertraging en afstemming is noodzakelijk om je in contact te laten komen met gevoelens die je nu vermijdt.
Regulatie en ontspanning – Oefeningen om je zenuwstelsel te reguleren zodat je aanwezig kunt blijven bij je gevoelens.
Ademhaling en gronding – De taal van je lichaam leren spreken zodat je je lichaam weer kunt bewonen.
Lichaamssensaties en dissociatie herkennen – Met behulp van de polyvagaal theorie verkennen we hoe jouw zenuwstelsel werkt.
Werken met delen – Je leert jouw persoonlijkheidsdelen herkennen en begrijpen, eventueel met behulp van Voice Dialogue.
Psycho-educatie – Je krijgt uitleg over wat dissociatie is en waarom je lichaam deze bescherming inzet. Begrijpen wat er gebeurt maakt het minder beangstigend.
Leven met een diversiteit aan klachten
Klachten
Lichaamsgerichte therapie helpt als je vastloopt door mentale, lichamelijke of traumagerelateerde klachten. We kijken niet alleen naar de klacht, maar ook naar wat je lichaam je laat merken. Spanning en emoties die zich hebben vastgezet krijgen in jouw tempo aandacht. Zo ontstaat er ruimte om de pijn te verwerken die eronder ligt zodat je klachten kunnen verminderen.
Depressie
Je hebt langdurig last van somberheid, verlies van interesse en een gevoel van leegte en dit beïnvloedt je dagelijks functioneren en levenskwaliteit ernstig.
Stress en spanning
Je bent voortdurend in een staat van verhoogde waakzaamheid, wat je mentale en fysieke gezondheid onder druk zet.
Hoogsensitief (HSP)
Je zenuwstelsel reageert intens op prikkels, waardoor je snel overprikkeld raakt en diepe, emotionele ervaringen beleeft.
Dissociatie
Dit is een overlevingsmechanisme waarbij je je loskoppelt van emoties of lichamelijke gewaarwordingen, wat leidt tot een gevoel van vervreemding.
Hoofdpijn en migraine
Onderdrukte emoties, trauma en onbewuste spanningen kunnen de neurologische balans verstoren en zich uiten in hoofdpijn of migraine.
Duizeligheid
Stress, angst of trauma kunnen een gevoel van innerlijke onveiligheid en ontregeling geven, wat zich kan uiten in duizeligheid.
Afgestemd op jou
Hulpmiddelen en technieken
Als lichaamsgericht therapeut hanteer ik geen vaste werkwijze, maar werk ik traumasensitief, intuïtief en in het hier en nu. Het gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken komt voort uit wat er in dit moment nodig is. Centraal staat dat ik, in verbinding met jou, aanvoel wat er in de sessie belangrijk is.
Klaar voor jouw lichaamsgerichte therapie?
Wat InEssencia uniek maakt
Opleiding Verdieping in dissociatie en werken met delen (Centrum Puur)
Ervaringsdeskundige ontwikkelingstrauma
Zonder medicatie
Therapie die uitgaat van gelijkwaardigheid
Langdurige begeleiding mogelijk
Beschikt over meerdere technieken en hulpbronnen
