Wanneer je lichaam in de overlevingsstand blijft
PTSS
PTSS raakt vaak dieper dan gedachten of herinneringen. Het nestelt zich in je lichaam en in je dagelijkse reacties. In mijn praktijk zie ik hoe beklemmend dit kan voelen én hoe helend het is wanneer je zenuwstelsel weer mag zakken uit die voortdurende alertheid. Deze pagina helpt je begrijpen wat er speelt en wat je kunt doen om stap voor stap te herstellen.
Een gebeurtenis die te groot was om te dragen
Wat is PTSS?
PTSS (posttraumatische stressstoornis) ontstaat na één of meerdere ingrijpende of levensbedreigende ervaringen. Je lichaam en zenuwstelsel slaan deze gebeurtenis(sen) op alsof het gevaar nog steeds aanwezig is. Je blijft daardoor leven in een staat van alertheid, schrik, spanning of vermijding, ook als er geen daadwerkelijke dreiging meer is. De gebeurtenis dringt zich opnieuw op in gedachten, beelden of dromen. Dat noemen we herbelevingen.
PTSS is een normale reactie op een extreme situatie. Je systeem deed precies wat nodig was om je te beschermen. Het is belangrijk dat je lichaam kan ervaren dat het gevaar voorbij is en dat je veilig bent in het hier en nu.
Als trauma zich herhaalt en je systeem uitgeput raakt
Wat is complexe PTSS?
Bij complexe PTSS (C-PTSS) gaat het om langdurige of herhaalde traumatische ervaringen. Denk aan opgroeien in een onveilige omgeving, emotionele verwaarlozing, mishandeling, relationeel trauma of partnergeweld. Het gevaar was niet eenmalig maar structureel aanwezig.
C-PTSS wordt in de praktijk regelmatig vaak gemist. Veel mensen krijgen diagnoses als een depressie, angststoornis of meerdere losse labels.
C-PTSS zegt niet zoveel over de gebeurtenissen zelf maar vooral over de hoeveelheid en intensiteit van de klachten die zijn ontstaan door langdurige onveiligheid. Het raakt vaak diepere lagen van je identiteit, relaties en zelfbeeld. Mensen herkennen gevoelens van schaamte, vervreemding, wantrouwen of het gevoel nergens echt veilig te zijn.
Herstel bij de bron
Al tientallen gingen je voor
Focus op het hier en nu
Trauma uit zich in je lichaam en dagelijks leven
Wat zijn symptomen van PTSS?
PTSS laat sporen achter in hoe je denkt, voelt en reageert. De klachten verschillen per persoon maar veel mensen herkennen een combinatie van de volgende vijf groepen symptomen:
Herinneringen die zich opdringen – Heftige gedachten, beelden of dromen die je niet kunt stoppen.
Vermijding en controle zoeken – Je probeert situaties, gesprekken of gevoelens te vermijden die je herinneren aan wat er is gebeurd.
Negatieve gedachten en gevoelens over jezelf – Je kunt last krijgen van somberheid, een negatief zelfbeeld, vervreemding van jezelf of moeite om plezier te voelen.
Overprikkeling en voortdurende alertheid – Je schrikt sneller, slaapt slechter of voelt constante spanning in je lijf.
Terugschakelen of verdoofd raken – Je kunt ook juist verlammen, blokkeren of je los voelen van jezelf of je omgeving.
Deze signalen laten zien dat je lichaam nog in de overlevingsstand staat en tijd nodig heeft om tot rust te komen. Lichaamsgerichte therapie biedt concrete handvatten.
Wanneer onveiligheid langdurig was
Wat zijn symptomen van C-PTSS?
Veel mensen met C-PTSS herkennen daarnaast:
Moeite met emotieregulatie – Emoties kunnen snel oplopen of juist wegvallen.
Een negatief of wankel zelfbeeld – (Toxische) schaamte, schuld of minderwaardigheid kunnen sterk aanwezig zijn.
Moeite met relaties en vertrouwen – Anderen toelaten of grenzen bewaken kan ingewikkeld voelen.
Lichamelijke klachten – Je kunt fysieke symptomen ervaren waarvoor geen duidelijke medische verklaring te vinden is.
Veranderingen in bewustzijn – Je kunt last hebben van chronische dissociatie en geheugen- of concentratieproblemen.
Er is geen toekomst waarin je verleden niet heeft plaatsgevonden (Without the past, there is no future)
Siri Hustvedt
Wanneer iets te groot of te langdurig was voor je systeem
Wat is de oorzaak van (C)-PTSS?
PTSS ontstaat niet door de gebeurtenis zelf maar door de impact ervan op je zenuwstelsel. Wanneer iets zo overweldigend was dat je lichaam het niet kon verwerken, blijft je systeem vastzitten in een staat van overleving. Of je PTSS ontwikkelt, hangt af van de soort gebeurtenis, hoe ernstig die was, hoe lang die duurde en hoe machteloos of bang je je voelde.
Gebeurtenissen die PTSS kunnen veroorzaken:
Ongevallen of medische ingrepen
Verlies of schokkende gebeurtenissen
Mishandeling, verwaarlozing of misbruik
Relationeel of emotioneel trauma zoals pesten
Geweld, bedreiging of langdurige onveiligheid als kind
Bij C-PTSS gaat het om herhaalde of langdurige onveiligheid, waarbij er weinig tot geen ruimte was om te herstellen.
Het begint bij veiligheid en kleine stappen
Hoe ga je om met (C)-PTSS?
Omgaan met (C)-PTSS vraagt geen wilskracht of harder je best doen maar tijd en zachtheid. Je lichaam en zenuwstelsel hebben veel te dragen gehad en reageren daardoor sneller op spanning, prikkels en gevoelens van onveiligheid. Hier vind je vijf handvatten die je op weg kunnen helpen.
Lichaamsgerichte therapie kan je helpen om deze stappen te verdiepen en beter af te stemmen op jouw systeem. Als je wilt onderzoeken wat dit voor jou kan betekenen, ben je welkom voor een kennismaking.
Creëer dagelijkse voorspelbaarheid
Een lichaam dat lang onveilig is geweest, zoekt houvast. Structuur helpt je systeem om spanning te verminderen:
- Kies een paar vaste momenten op de dag voor opstaan, eten en slapen
- Houd je planning eenvoudig
- Herhaal kleine rituelen zoals een korte wandeling of thee zetten
Neem korte regulatiepauzes verspreid over de dag
Regulatie werkt beter in kleine beetjes dan in één grote oefening:
- Zet elk uur een subtiel herinneringssignaal
- Voel drie ademhalingen lang je voeten op de grond
- Kijk bewust om je heen en benoem drie dingen die je ziet
- Laat je schouders zakken en adem uit
Luister naar lichamelijke signalen
Je lichaam geeft vaak al vroeg aan dat het te veel wordt:
- Let op subtiele signalen zoals spanning rond je kaken, minder adem, hoge schouders of vermoeidheid
- Vraag jezelf af: ‘Wat vertelt mijn lichaam me nu’
- Pas je tempo aan wanneer je merkt dat je verhardt, bevriest of verstrakt
Verminder prikkels wanneer het nodig is
Je zenuwstelsel heeft soms even minder input nodig om bij te komen:
- Zet geluid zachter of gebruik oortjes met zachte muziek
- Leg je telefoon op afstand
- Zoek een rustige plek in huis of ga even naar buiten
- Gebruik korte momenten van stilte of diepe uitademing
Mildheid in contact en relaties
Veiligheid in relaties is een belangrijke bron van herstel:
- Kies voor mensen bij wie je je iets veiliger voelt
- Geef duidelijk aan wanneer je een pauze nodig hebt
- Oefen met kleine grenzen, zoals ‘het komt nu even niet uit’ of ‘ik kom er later op terug’
- Wees mild voor jezelf wanneer contact spanning oproept
Verschillende hulpmiddelen en technieken
Behandelen van (C)-PTSS)
Herstel van trauma begint niet bij het verhaal maar bij veiligheid in je lichaam. In mijn praktijk voor lichaamsgerichte therapie werk ik daarom zorgvuldig en in jouw tempo. Ik blijf steeds binnen wat jouw systeem nu kan dragen zodat je je stabiel en ondersteund voelt. Eerst bouwen we rust, veerkracht en vertrouwen op. Pas wanneer je lichaam aangeeft dat er ruimte is, werken we verder aan verwerking en het loslaten van wat vastzat.
Ik maak gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken:
Regulatie – We richten ons op het kalmeren van je zenuwstelsel zodat je lichaam leert dat het weer veilig is. Denk aan gronding, ademhaling en lichaamsbewustzijn.
Traumasensitief werken – Je hoeft niets te forceren of te herbeleven. We stemmen steeds af op wat veilig en haalbaar is. Je krijgt handvatten om grenzen te voelen, spanning te reguleren en overbelasting te voorkomen.
ACT (Acceptance & Commitment Therapy) – Deze methode helpt je om meer ruimte te maken voor gevoelens en gedachten zonder erdoor meegesleept te worden. Je leert richting te kiezen die past bij wie je wilt zijn.
Polyvagaal theorie – Ik gebruik inzichten uit de polyvagaal theorie om te begrijpen hoe jouw zenuwstelsel reageert op stress, verbinding en veiligheid. Dit helpt je om signalen van je lichaam beter te herkennen en te reguleren.
IEMT (Integral Eye Movement Therapy) – Met oogbewegingen werken we aan het verminderen van emotionele lading rondom herinneringen. Je hoeft niet uitgebreid te vertellen wat er is gebeurd. IEMT helpt je systeem om vastgezette patronen te verzachten.
Leven met een diversiteit aan klachten
Klachten
Lichaamsgerichte therapie helpt als je vastloopt door mentale, lichamelijke of traumagerelateerde klachten. De therapie herstelt de verbinding tussen lichaam en geest. Door fysieke spanningen en opgeslagen emoties in het lichaam aan te pakken, worden onderliggende psychische problemen blootgelegd en verwerkt. Deze therapie biedt ruimte om trauma's veilig te doorvoelen, mentale blokkades op te lossen en lichamelijke klachten te verminderen, waardoor je meer balans en welzijn ervaart.
Depressie
Je hebt langdurig last van somberheid, verlies van interesse en een gevoel van leegte en dit beïnvloedt je dagelijks functioneren en levenskwaliteit ernstig.
Stress en spanning
Je bent voortdurend in een staat van verhoogde waakzaamheid, wat je mentale en fysieke gezondheid onder druk zet.
Hoogsensitief (HSP)
Je zenuwstelsel reageert intens op prikkels, waardoor je snel overprikkeld raakt en diepe, emotionele ervaringen beleeft.
Dissociatie of gevoelloos zijn
Dit is een overlevingsmechanisme waarbij je je loskoppelt van emoties of lichamelijke gewaarwordingen wat leidt tot een gevoel van vervreemding.
Hoofdpijn en migraine
Onderdrukte emoties, trauma en onbewuste spanningen kunnen de neurologische balans verstoren en zich uiten in hoofdpijn of migraine.
Duizeligheid
Stress, angst of trauma kunnen zorgen voor een gevoel van innerlijke onveiligheid en ontregeling, wat kan zorgen voor duizeligheid.
Gebruikte hulpmiddelen en technieken
Werkwijze
Als lichaamsgericht therapeut hanteer ik geen vaste werkwijze, maar werk ik traumasensitief, intuïtief en in het hier en nu. Het gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken komt voort uit wat er in dit moment nodig is. In verbinding met jou aanvoelen wat er tijdens de sessie belangrijk is, staat centraal.
Klaar voor jouw lichaamsgerichte therapie?
Wat InEssencia uniek maakt
Praktijkruimte die toegespitst is op traumatherapie
Vertraging als cruciaal hulpmiddel
Leer je eigen lichaam kennen
Jij als mens staat voorop, niet je klacht
Al jouw beschermingsmechanismen zijn welkom
Erkend opgeleid therapeut
