Breng je overprikkelde zenuwstelsel tot rust
Overprikkeld
Je kunt overprikkeld raken wanneer je wordt overweldigd door te veel prikkels zoals geluiden, geuren, beelden of emoties. Dit kan leiden tot stress, vermoeidheid en moeite met concentreren. Hoewel overprikkeling vaak voorkomt bij mensen met hooggevoeligheid (HSP), hersenletsel, autisme of ADHD, kan het iedereen treffen. Het is essentieel voor je welzijn om overprikkeling te herkennen en er effectief mee om te gaan.
Geen onderscheid tussen hoofd- en bijzaken
Wat is overprikkeling?
In ons dagelijks leven verwerken we twee soorten prikkels:
Externe prikkels: Informatie die via je zintuigen binnenkomt: zien, horen, voelen, ruiken en proeven.
Interne prikkels: Gedachten, gevoelens, emoties en lichamelijke sensaties zoals pijn.
Normaal filteren je hersenen deze prikkels automatisch en negeren ze onbelangrijke signalen. Bij overprikkeling ervaart je meer prikkels dan normaal of het kost je extra moeite om ze te verwerken. Hierdoor kun je geen onderscheid maken tussen hoofd- en bijzaken: terwijl je een gesprek probeert te volgen, hoor je elk achtergrondgeluid en zie je bewegingen in je ooghoeken. Deze overvloed aan prikkels put je uit en beïnvloedt je stemming.
Zintuigen – emoties – cognitie
Soorten overprikkeling
Overprikkeling kan zich op drie manieren uiten:
Zintuiglijke overprikkeling – Moeite met het verwerken van prikkels via de zintuigen, zoals geluiden, licht of aanrakingen.
Emotionele overprikkeling – Sterkere of moeilijk te reguleren emoties, wat kan leiden tot intense huilbuien of frustratie.
Cognitieve overprikkeling – Je brein kan informatie, zoals je gedachten, dingen onthouden of luisteren naar iemand niet goed verwerken.
Zachtheid en compassie staan voorop
1-op-1 begeleiding
Ervaringsdeskundige HSP
Voor iedereen anders
Hoe voelt een overprikkeld zenuwstelsel?
Overprikkeling voelt voor iedereen anders. Bij de één geeft het een vermoeiend en onrustig gevoel, terwijl het bij een ander kan leiden tot een ernstige beperkingen. Een overprikkeld zenuwstelsel veroorzaakt zowel lichamelijke als emotionele klachten en in extreme gevallen zelfs tijdelijke uitvalsverschijnselen, koorts of overgeven.
Signalen van overprikkeling:
Lichamelijke klachten – Hoofdpijn, verhoogde hartslag, spierspanning, vermoeidheid, slaapproblemen, maag- en darmklachten, stress en moeite met concentreren of spreken.
Emotionele reacties – Prikkelbaarheid, onrust, emotionele uitputting en sneller huilen.
Gedragsveranderingen – Vermijden van sociale interacties, moeite met dagelijkse activiteiten en afspraken moeten afzeggen om bij te komen.
Omdat overprikkeling aan de buitenkant niet zichtbaar is, kan dit leiden tot onbegrip. Je lijkt van buiten hetzelfde, maar simpele taken zoals werken, studeren of zelfs koken en boodschappen doen, worden onhaalbaar.
Diepere verwerking van prikkels
Overprikkeling en hoogsensitiviteit
Als je hoogsensitief (HSP) bent, komen prikkels sterker en intenser binnen. Dit maakt het moeilijker om ze te filteren, waardoor je sneller overprikkeld raakt. Lees hier meer over hoogsensitiviteit.
Ik vind dat er veel meer waardering moet komen voor gevoeligheid. We proberen maar stoer te zijn, maar juist die kwetsbaarheid en openheid is een kracht.
Karin Bloemen
Stap uit de situatie
Wat te doen als je overprikkeld bent
De eerste stap is het herkennen en erkennen van je overprikkeling. Dit geeft rust en inzicht in wat je nodig hebt. Er zijn twee vormen van overprikkeling: acute en chronische.
Leer wat werkt voor jou
Acute of kortdurende overprikkeling
Wanneer je soms overprikkeld raakt, helpen rustmomenten en het achterhalen van de oorzaak. Dit zorgt ervoor dat je jouw lichaam en zenuwstelsel beter begrijpt. Vier tips bij acute overprikkeling zijn:
Tip 1: Zoek een rustige omgeving
Stap uit de situatie en ga naar een prikkelarme plek. Op je werk kun je bijvoorbeeld een rustige ruimte opzoeken en/of een noise cancelling koptelefoon opzetten. Laat anderen weten dat je even tijd voor jezelf nodig hebt.
Tip 2: Gebruik een ‘eerste hulp’-koffertje
Vul dit met eenvoudige hulpmiddelen zoals een fijne geur, je favoriete nummer, een stressballetje of een dropje eten. Activiteiten zoals lezen, knutselen, zingen of koken kunnen ook helpen.
Tip 3: Focus op je ademhaling
Kalmeer je zenuwstelsel met je ademhaling. Doe bijvoorbeeld de 4-6 methode: adem 4 seconden in door je neus en 6 seconden uit door je mond.
Tip 4: Zorg goed voor jezelf
Ook al heb je weinig energie, probeer gezond te eten, te bewegen of je avondritueel vol te houden. Dit bevordert je herstel.
Doorbreek een jarenlange stressreactie
Chronische of langdurige overprikkeling
Bij chronische overprikkeling is er meer dan alleen rust nodig. Je lichaam heeft maanden, misschien zelfs jaren, in een stressreactie geleefd. Je herstel kost tijd en vraagt aandacht voor nieuwe, gezondere patronen en gewoonten.
Heb je hulp nodig bij langdurige overprikkeling? Neem gerust contact met me op, dan kijken we samen hoe je kunt herstellen.
Verschillende hulpmiddelen en technieken
Behandelen van overprikkeling
Bij de behandeling van overprikkeling maak ik gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken. En ik bezie het altijd in samenhang met andere klachten. De basis van een behandeling is lichaamsgerichte therapie.
Elementen die terug kunnen komen zijn:
Psycho-educatie – Uitleg over wat er met het zenuwstelsel in geval van overprikkeling gebeurt.
Hulpbronnen en regulatie – Ontdekken van handelingen, middelen of bronnen die jou helpen reguleren.
Mindfulness – Het trainen van je aandacht zodat je via praktische oefeningen leert om je aandacht te richten op wat belangrijk is op dat moment.
Het leren herkennen van jouw gedachten, gevoelens en lichaamssensaties bij de prikkels die binnenkomen. Dit kan met behulp van bijvoorbeeld traumasensitief werken of Voice Dialogue.
Het leren herkennen en omarmen van je situatie. Dat kan bijvoorbeeld door ontspanningsoefeningen, mindfulness of ACT.
Leven met een diversiteit aan klachten
Klachten
Lichaamsgerichte therapie helpt als je vastloopt door mentale, lichamelijke of traumagerelateerde klachten. De therapie herstelt de verbinding tussen lichaam en geest. Door fysieke spanningen en opgeslagen emoties in het lichaam aan te pakken, worden onderliggende psychische problemen blootgelegd en verwerkt. Deze therapie biedt ruimte om trauma's veilig te doorvoelen, mentale blokkades op te lossen en lichamelijke klachten te verminderen, waardoor je meer balans en welzijn ervaart.
Depressie
Je hebt langdurig last van somberheid, verlies van interesse en een gevoel van leegte en dit beïnvloedt je dagelijks functioneren en levenskwaliteit ernstig.
Stress en spanning
Je bent voortdurend in een staat van verhoogde waakzaamheid, wat je mentale en fysieke gezondheid onder druk zet.
Hoogsensitief (HSP)
Je zenuwstelsel reageert intens op prikkels, waardoor je snel overprikkeld raakt en diepe, emotionele ervaringen beleeft.
Dissociatie of gevoelloos zijn
Dit is een overlevingsmechanisme waarbij je je loskoppelt van emoties of lichamelijke gewaarwordingen wat leidt tot een gevoel van vervreemding.
Hoofdpijn en migraine
Onderdrukte emoties, trauma en onbewuste spanningen kunnen de neurologische balans verstoren en zich uiten in hoofdpijn of migraine.
Duizeligheid
Stress, angst of trauma kunnen zorgen voor een gevoel van innerlijke onveiligheid en ontregeling, wat kan zorgen voor duizeligheid.
Gebruikte hulpmiddelen en technieken
Werkwijze
Als lichaamsgericht therapeut hanteer ik geen vaste werkwijze, maar werk ik traumasensitief, intuïtief en in het hier en nu. Het gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken komt voort uit wat er in dit moment nodig is. In verbinding met jou aanvoelen wat er tijdens de sessie belangrijk is, staat centraal.
Klaar voor jouw lichaamsgerichte therapie?
Wat InEssencia uniek maakt
Ervaringsdeskundigheid HSP
Jij als mens staat voorop, niet je klacht
Praktische handvatten
Persoonlijke en veilige begeleiding
Therapeut die je leert jezelf te reguleren
Traumasensitieve begeleiding
