Als je jezelf niet meer herkent

Overgang

Je bent sneller geïrriteerd, slaapt slecht, vergeet dingen en voelt je somber of onrustig zonder duidelijke reden. Veel vrouwen zeggen het zo: ik herken mezelf niet meer. In de overgang verandert de chemie van je lichaam. Wat je jarenlang kon dragen, vraagt nu om aandacht. Ontdek wat er in je lichaam gebeurt en wat je helpt om weer bij jezelf te komen.

Overgang: als je jezelf niet meer herkent
Wat is de overgang: meer dan opvliegers

Meer dan opvliegers

Wat is de overgang?

In de overgang gaan je eierstokken minder hormonen maken, totdat je menstruatie helemaal stopt. Je laatste menstruatie heet de menopauze. De jaren ervoor, waarin je cyclus verandert, heten de perimenopauze. Juist dan schommelen je hormonen sterk, met pieken en dalen en ontstaan veel klachten. Feiten over de overgang:

Gemiddeld stopt de menstruatie rond je 51e. De klachten beginnen vaak al jaren eerder.
De overgang kan zeven tot tien jaar duren en soms langer.
Ongeveer 8 op de 10 vrouwen krijgt opvliegers of nachtzweten.
Opvliegers zijn het bekendste signaal, maar lang niet het enige. Juist de klachten die je niet meteen met de overgang verbindt, maken het vaak zwaar.

Wat vaak gemist wordt

Klachten in de overgang

In de huisartsrichtlijn tellen voor de diagnose overgangsklachten bij vrouwen vanaf 40 jaar maar een paar klachten. Vrouwen zelf ervaren er veel meer.

De korte lijst

Veranderingen in je menstruatie
Opvliegers
Nachtzweten
Vaginale droogheid

De lange lijst

In een onderzoek onder ruim 2.000 Nederlandse en Belgische vrouwen stonden vermoeidheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen bovenaan. Opvliegers kwamen niet in de top zeven.

In je hoofd – hersenmist, vergeetachtigheid, moeite met concentreren en piekeren.
Wat je voelt – somberheid, angst, paniek, een kort lontje, onzekerheid en je drive kwijt zijn.
In je lijf – vermoeidheid, slecht slapen, hartkloppingen, pijnlijke gewrichten, frozen shoulder, duizeligheid, hoofdpijn en migraine en oorsuizen.

Herken je veel van de lange lijst en weinig van de korte? Dan kan het toch de overgang zijn. Ongeveer één op de vijf vrouwen in het onderzoek had nooit last van opvliegers.

Leer je eigen lichaam kennen

Praktische handvatten

Zachtheid en compassie staan voorop

Psychische klachten in de overgang: somber en onrustig

Het zit niet tussen je oren

Psychische klachten in de overgang

Oestrogeen en progesteron doen meer dan je cyclus regelen. Oestrogeen beïnvloedt stoffen als serotonine, die je stemming en geheugen sturen. Progesteron werkt rustgevend en helpt je slapen. In de perimenopauze daalt progesteron vaak als eerste, terwijl oestrogeen schommelt. Daardoor kunnen nieuwe psychische klachten ontstaan of oude klachten terugkomen.

In de perimenopauze hebben vrouwen ongeveer 40% meer kans op depressieve klachten.

Had je eerder een depressie, dan is die kans groter.

Bestaande klachten zoals angst of somberheid kunnen zwaarder worden.

De klachten lijken op stress, een burn-out of een depressie. In het onderzoek onder ruim 2.000 vrouwen kreeg de helft eerst te horen dat het stress was en één op de drie dat het een burn-out was. Zo duurt het vaak lang voordat iemand de overgang noemt. Logisch dus als je gaat denken dat het aan jou ligt.

Wat de overgang naar boven haalt

Overgang en je levensverhaal

De overgang valt vaak samen met een drukke levensfase. Je zenuwstelsel heeft minder buffer: zelfs je interne thermostaat reageert sneller, mogelijk doordat je alarmsysteem actiever is. Wat eerst lukte, lukt nu niet meer. Vaak speelt mee:

Je aanpassen – jarenlang camoufleren of compenseren. Soms komt pas in de overgang aan het licht dat je autistisch bent, ADHD hebt of hoogsensitief bent. Ook oude traumaklachten kunnen weer opspelen.
Altijd doorgaan – sterk zijn, voor iedereen klaarstaan en over je eigen grenzen heen gaan, tot een burn-out dichtbij komt.
Ingrijpende ervaringen – vrouwen die als kind ingrijpende dingen meemaakten, hebben in de overgang vaker zwaardere klachten.
Zorgen aan twee kanten – kinderen die nog thuis wonen of net vertrekken en ouders die zorg nodig hebben.
Afscheid – van je vruchtbaarheid of van wie je was. Ook dat kan rouw zijn.

Je klachten zijn dan geen nieuw probleem. Ze laten zien dat je vertrouwde manier van jezelf beschermen niet meer genoeg is en dat je lichaam om iets anders vraagt.

Overgang en je levensverhaal: wat je lang hebt gedragen

Wat onderzoek laat zien

Overgang: een blinde vlek in de zorg

Voel je je niet gehoord? Dan ben je niet de enige. Dat ligt meestal niet aan de wil van je arts, maar aan hoe de zorg is ingericht.

Weinig onderwijs – aan de Universiteit van Amsterdam krijgen geneeskundestudenten in hun hele opleiding een paar uur les over de overgang. In de huisartsopleiding is het een keuzeonderdeel van anderhalf uur.
Een korte lijst – de huisartsrichtlijn stelt de diagnose op opvliegers, nachtzweten of vaginale klachten. Somberheid, angst of hersenmist tellen daarvoor niet mee.
Jaren zoeken – 2/3 van de Nederlandse vrouwen in het onderzoek waren 2 tot 10 jaar onderweg voordat de overgang werd herkend.

Angst voor hormonen – de voorzichtigheid komt voort uit achterhaald en niet representatief Amerikaans onderzoek uit 2002. De zwaarste waarschuwing is inmiddels vervallen.

Weinig hormoontherapie – in 2018 kreeg in Nederland amper 4% van de vrouwen in de overgang hormonen. In de landen om ons heen was dat 25 tot 40%.

Wil je weten of hormoontherapie iets voor jou is? Vraag ernaar bij je huisarts, een overgangsconsulent of een menopauzepoli.

Overgang in de zorg: je gehoord voelen

De overgang is niet het moment waarop je lichaam je in de steek laat. Maar het moment waarop je lichaam niet meer bereid is om alles voor je te dragen.

Tessa Quist

Wat je zelf kunt doen

Meebewegen met de overgang

Je hoeft de overgang niet uit te zitten en je hoeft er ook niet doorheen te bijten. Deze stappen helpen je om mee te bewegen met wat je lichaam nu vraagt.

Lichaamsgerichte therapie helpt je om te merken wat je lichaam nu nodig heeft, in plaats van door te gaan zoals je altijd deed.

Breng je patroon in kaart

Houd een paar weken bij hoe je slaapt, hoe je je voelt, wanneer opvliegers komen en waar je in je cyclus zit. Vaak zie je dan dat somberheid of onrust niet willekeurig is. Dat geeft rust en je hebt iets concreets voor je huisarts.

Ga op onderzoek uit

Kennis over de overgang wordt je niet altijd vanzelf aangereikt. Lees erover, luister naar ervaringen van andere vrouwen en neem je vragen mee naar je huisarts, een overgangsconsulent of een menopauzepoli. Neem niet alles klakkeloos voor waar aan, want online staat ook veel wat niet klopt.

Word nieuwsgierig naar nieuwe sensaties

Een opvlieger, hartkloppingen, tintelingen of een golf van onrust: je lichaam voelt soms onbekend. Merk het eerste signaal op en beschrijf voor jezelf wat je voelt en waar. Voel je voeten op de grond en laat je uitademing langer duren. Vecht er niet tegen. Zo’n golf gaat meestal vanzelf weer voorbij.

Maak de nacht minder spannend

Lig je wakker, ga dan niet vechten om te slapen. Leg een hand op je buik, adem rustig en laat je lichaam zwaar worden op het matras. Rust is ook herstel, ook als je niet slaapt.

Kijk wat je kunt neerleggen

Kies één taak of rol die je altijd vanzelfsprekend op je nam en die nu te zwaar voelt. Vraag je af of die echt bij jou hoort. De overgang is een goed moment om opnieuw te kiezen.

Verschillende hulpmiddelen en technieken

Omgaan met de overgang

De overgang en alle veranderingen in je lichaam doen iets met je zenuwstelsel, je emoties en je vertrouwde patronen. Daar richt lichaamsgerichte therapie zich op. Samen onderzoeken we wat je lichaam nu nodig heeft en wat je helpt om weer bij jezelf te komen. Dat kan naast een medische behandeling.

Tijdens de sessies maken we gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken:

Psycho-educatie – Je krijgt uitleg over wat er in je lichaam en brein gebeurt. Begrijpen waarom je je zo voelt, geeft vaak al rust.
Regulatie – Je leert merken wanneer je systeem aan of uit gaat en ontdekt wat je helpt om terug te schakelen.
Polyvagaal theorie – We brengen in kaart wat jouw zenuwstelsel onrustig maakt en wat het een gevoel van veiligheid geeft.
Persoonlijkheidsdelen en Voice Dialogue – Het deel van jou dat altijd doorging, heeft je ver gebracht. We leren het kennen, net als het deel dat nu om rust vraagt.
Mindfulness – Je oefent met opmerken wat je voelt, zonder er meteen iets mee te moeten.
ACT – Je onderzoekt hoe je kunt blijven doen wat belangrijk voor je is, ook in deze veranderende fase.

Leven met een diversiteit aan klachten

Klachten

Lichaamsgerichte therapie helpt als je vastloopt door mentale, lichamelijke of traumagerelateerde klachten. We kijken niet alleen naar de klacht, maar ook naar wat je lichaam je laat merken. Spanning en emoties die zich hebben vastgezet krijgen in jouw tempo aandacht. Zo ontstaat er ruimte om de pijn te verwerken die eronder ligt zodat je klachten kunnen verminderen.

Lichaamsgerichte therapie ondersteunt bij het verwerken van depressieve gevoelens door het verminderen van lichamelijke spanning en het bevorderen van emotioneel herstel.

Depressie

Je hebt langdurig last van somberheid, verlies van interesse en een gevoel van leegte en dit beïnvloedt je dagelijks functioneren en levenskwaliteit ernstig.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verlichten van spanning en stress door het herstellen van de balans tussen lichaam en geest, wat bijdraagt aan ontspanning en welzijn

Stress en spanning

Je bent voortdurend in een staat van verhoogde waakzaamheid, wat je mentale en fysieke gezondheid onder druk zet.

Lichaamsgerichte therapie biedt ondersteuning voor hoogsensitieve personen (HSP) door het verminderen van overprikkeling en het herstellen van innerlijke balans.

Hoogsensitief (HSP)

Je zenuwstelsel reageert intens op prikkels, waardoor je snel overprikkeld raakt en diepe, emotionele ervaringen beleeft.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verwerken van dissociatie en gevoelloosheid door het herstellen van het contact met het lichaam en het bevorderen van emotioneel bewustzijn.

Dissociatie

Dit is een overlevingsmechanisme waarbij je je loskoppelt van emoties of lichamelijke gewaarwordingen, wat leidt tot een gevoel van vervreemding.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verminderen van hoofdpijn en migraine door spanning in het lichaam te verlichten en de balans tussen lichaam en geest te herstellen.

Hoofdpijn en migraine

Onderdrukte emoties, trauma en onbewuste spanningen kunnen de neurologische balans verstoren en zich uiten in hoofdpijn of migraine.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verminderen van duizeligheid door het herstellen van de fysieke balans en het aanpakken van onderliggende stress of spanning.

Duizeligheid

Stress, angst of trauma kunnen een gevoel van innerlijke onveiligheid en ontregeling geven, wat zich kan uiten in duizeligheid.

Traumasensitief, langzaam en veilig werken

Traumasensitief werken

We werken langzaam en voorzichtig zodat er een gevoel van veiligheid en vertrouwen ontstaat.

Leren begrijpen hoe je lichaam en zenuwstelsel werken

Psycho-educatie

Het helpt je om te begrijpen hoe de psyche, het lichaam en het zenuwstelsel werken.

Mindful, open en bewust waarnemen

Mindfulness

Aandachts- en bewustzijnsoefeningen die zorgen voor het bewust waarnemen van je gedachten, emoties, lichamelijke sensaties en omgeving met een open en accepterende houding.

Aanwezig blijven bij wat je voelt

Regulatie

Het vergroten van het vermogen om in het moment te blijven en de gevoelens in het lichaam waar te nemen.

Bewust ademhalen

Ademhaling

Bewust ademhalen en je gevoelens daarbij opmerken.

Werken met innerlijke beelden

Visualisaties

Gebruik van beelden om emoties en gedachten te verkennen.

De verschillende kanten van je persoonlijkheid

Persoonlijkheidsdelen

Het ervaringsgericht ontdekken en verkennen van de verschillende kanten van je persoonlijkheid.

De delen die je met je meedraagt

Voice Dialogue

Een methode om met verschillende delen van jezelf in dialoog te gaan.

De polyvagale ladder van je zenuwstelsel

Polyvagaal theorie

Het verkennen van de werking van het zenuwstelsel en de impact ervan op emoties.

Flexibel omgaan met gedachten

ACT (Acceptance and Commitment Therapy)

Het leren omgaan met gedachten op een flexibele manier.

De invloed van gedachten op je lichaam

Mind-body methode

Het onderzoeken van de invloed van gedachten op het lichaam.

Werken met oogbewegingen

IEMT (Integral Eye Movement Therapy)

Met behulp van oogbewegingen emotionele blokkades verwerken en diepgewortelde negatieve herinneringen of overtuigingen verzachten of vervagen.

Balans in alle aspecten van je leven

Holistische therapie

Richt zich op het herstellen van de balans tussen alle aspecten van je leven: fysiek, mentaal, emotioneel en energetisch.

Afgestemd op jou

Hulpmiddelen en technieken

Als lichaamsgericht therapeut hanteer ik geen vaste werkwijze, maar werk ik traumasensitief, intuïtief en in het hier en nu. Het gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken komt voort uit wat er in dit moment nodig is. Centraal staat dat ik, in verbinding met jou, aanvoel wat er in de sessie belangrijk is.

Klaar voor jouw lichaamsgerichte therapie?

Wat InEssencia uniek maakt

Jij als mens staat voorop, niet je klacht
Therapie die de bron aanpakt
Vertraging als cruciaal hulpmiddel
Therapeut die je leert jezelf te reguleren
Al jouw beschermingsmechanismen zijn welkom
Met beide voeten op de grond