Als je lichaam de wacht blijft houden

Slecht slapen

Je bent moe, maar zodra je hoofd het kussen raakt, gaat er iets aan. Je ligt te malen, wordt om drie uur wakker of slaapt zo licht dat je je nooit uitgerust voelt. Slecht slapen is zelden alleen een probleem van de nacht. Vaak blijft je zenuwstelsel alert omdat het nog niet veilig genoeg voelt om los te laten. Ontdek wat je wakker houdt en wat je helpt om weer tot rust te komen.

Slecht slapen: als je lichaam de wacht blijft houden
Wat is slecht slapen: slaapproblemen die langer duren dan een paar nachten

Meer dan een paar korte nachten

Wat is slecht slapen?

Iedereen slaapt weleens slecht. Voor of na een spannende dag of met een ziek kind is dat normaal. Van slecht slapen spreek je als je langere tijd moeilijk in slaap valt, vaak of te vroeg wakker wordt en je overdag merkt dat je niet uitgerust bent. Gebeurt dat minstens drie nachten per week en al drie maanden of langer, dan heet het slapeloosheid of insomnie. Feiten over slecht slapen:

Bijna een kwart van de Nederlanders vanaf 25 jaar slaapt slecht, vrouwen vaker dan mannen.
Bij ruim 40% van de slechte slapers lijdt het dagelijks leven eronder, bijvoorbeeld door vergeetachtigheid of een kort lontje.
Ook overdag is bij slechte slapers meer spanning te meten.
Slaap kun je niet afdwingen. Je kunt er alleen de omstandigheden voor scheppen. En de belangrijkste omstandigheid zit van binnen: je lichaam moet zich veilig genoeg voelen om los te laten.

Van avond tot ochtend

Hoe slecht slapen eruitziet

Slecht slapen ziet er bij iedereen anders uit. Kijk eens wanneer het bij jou begint:

’s Avonds – je bent moe maar onrustig, stelt naar bed gaan uit of ziet er tegenop.
Bij het inslapen – je lichaam ligt stil maar je hoofd gaat aan. Je hart klopt voelbaar, je schrikt op uit de eerste slaap.

’s Nachts – je wordt wakker van elk geluid of ligt om drie uur klaarwakker met een vol hoofd. Soms droom je heftig of heb je nachtmerries.

’s Ochtends – je wordt te vroeg wakker of staat op met een stijve kaak, gespannen schouders of het gevoel dat je de hele nacht hebt gewerkt.

Overdag – je bent moe, sneller overprikkeld en prikkelbaar en je concentratie laat je in de steek.

Herken je jezelf? Dan is dat geen teken dat je het verkeerd doet. Het laat zien dat je lichaam iets nog niet los kan laten.

Leer je eigen lichaam kennen

Praktische handvatten

Vertraging als cruciaal hulpmiddel

Slecht slapen en je zenuwstelsel: slapen vraagt veiligheid

Slapen vraagt veiligheid

Slecht slapen als signaal

Slapen is je overgeven. Je ogen gaan dicht, je let niet meer op en je bent kwetsbaar. Dat doet je lichaam alleen als je zenuwstelsel onbewust inschat dat het veilig is. Als dat niet zo is, dan blijft een deel van jou de wacht houden. Onderzoek laat zien dat slechte slapers dag én nacht meer alert zijn. Wat je zenuwstelsel aan kan houden:

Spanning die niet zakt – een drukke dag, zorgen of conflicten. Je lichaam staat nog aan als je al in bed ligt. Lees meer over stress en spanning.
Ingrijpende ervaringen – van de mensen met PTSS slaapt 70 tot 90% slecht. Ook wie als kind ingrijpende dingen meemaakte, slaapt als volwassene vaker slecht.
Vroeg geleerde waakzaamheid – was het thuis onrustig of onvoorspelbaar, dan leerde je lichaam dat opletten nodig was. Ook ’s nachts. Lees meer over ontwikkelingstrauma.
Altijd aan staan – wie altijd klaarstaat voor anderen of veel verantwoordelijkheid draagt, schakelt ’s nachts niet zomaar uit. Lees meer over burn-out.
Je hormonen – in de overgang daalt progesteron, dat rustgevend werkt. Ook nachtzweten maakt je wakker.

Soms slaap je juist veel en word je toch niet uitgerust wakker. Dan staat je systeem niet op ontspanning maar op de rem. Ook dat is een manier van beschermen.

Als de dag ’s nachts pas binnenkomt

Slecht slapen door piekeren

Overdag ben je bezig en is er geen ruimte. Zodra het stil wordt, komt alles binnen: het gesprek dat schuurde, de lijst voor morgen, die ene zorg. Piekeren voelt als denken, maar je lichaam doet mee. Het reageert op elke zorg alsof er nu iets moet gebeuren. Zo ontstaat vaak een cirkel:

Je ligt wakker en je hoofd gaat aan.
Dan schiet je lichaam in de spanning en raak je verder van je slaap.
Je gaat piekeren over het slapen zelf: hoe laat is het, hoe kom ik morgen de dag door?
Het bed wordt een plek van strijd in plaats van rust.

Slaap helpt je normaal om de emoties van de dag een plek te geven. Onderzoek van het Nederlands Herseninstituut laat zien dat dat bij slechte slapers minder goed lukt. Wat je overdag niet kon voelen, blijft dan liggen. Je piekerende hoofd probeert het op te lossen, terwijl je lichaam weet dat het gevoeld wil worden.

Slecht slapen door piekeren: de dag komt 's nachts binnen

Slaap is net een kat: hij komt alleen naar je toe als je hem negeert.

Gillian Flynn, Gone Girl

Wat je zelf kunt doen

Uit de strijd met slecht slapen

Meer slaaptips helpen vaak niet als je lichaam de wacht houdt. Deze stappen gaan niet over beter je best doen, maar over je lichaam laten merken dat het mag zakken.

Lichaamsgerichte therapie helpt je om te voelen wat je wakker houdt, in plaats van er ’s nachts tegen te vechten.

Snurk je hard of ben je overdag erg slaperig, laat dit dan nakijken bij je huisarts.

Laat de dag landen

Neem een uur voor het slapen even tijd voor jezelf. Schrijf op wat je bezighoudt en zet erachter wat je volgende stap is. Vraag je ook af wat je vandaag voelde. Wat overdag ruimte krijgt, hoeft ’s nachts minder aandacht te vragen.

Geef je lichaam signalen van veiligheid

Gedempt licht, warmte, een vertrouwd geluid of een zachte deken. Je zenuwstelsel leest je omgeving voortdurend. Kijk wat jou het gevoel geeft dat je de wacht even mag overdragen.

Merk op waar je spanning vasthoudt

Ga in bed met je aandacht langs je kaak, je schouders en je buik. Je hoeft niets te veranderen. Laat je uitademing langer duren dan je inademing en voel hoe het matras je draagt.

Groet het deel dat de wacht houdt

Lig je wakker, zeg dan in jezelf: ik merk dat een deel van mij nog oplet. Je hoeft het niet weg te krijgen. Bedank het voor zijn zorg en laat weten dat jij er bent. Vaak zakt de spanning juist als je er niet langer tegen duwt.

Word nieuwsgierig naar je wakkere momenten

Wat speelde er op de dag voor een slechte nacht? Welk gevoel of welke gedachte is er als je wakker schrikt? Zo leer je je eigen patroon kennen, zonder oordeel.

Verschillende hulpmiddelen en technieken

Omgaan met slecht slapen

In lichaamsgerichte therapie kijken we niet alleen naar je nachten, maar ook naar wat je overdag draagt. Samen onderzoeken we wat jouw zenuwstelsel alert houdt en wat het nodig heeft om te zakken. Zo ontstaat er van binnen meer ruimte voor rust.

Tijdens de sessies maken we gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken:

Psycho-educatie – Je krijgt uitleg over wat er in je lichaam gebeurt als je niet kunt slapen. Begrijpen dat het bescherming is, haalt vaak al druk weg.
Polyvagaal theorie – We brengen in kaart wanneer jouw zenuwstelsel aan gaat en wat jou een gevoel van veiligheid geeft.
Regulatie en ademhaling – Je leert merken dat je spanning oploopt en ontdekt wat jouw lichaam helpt om terug te schakelen. Ook midden in de nacht.
Persoonlijkheidsdelen en Voice Dialogue – We leren het deel kennen dat de wacht houdt. Het heeft een goede reden en verdient aandacht in plaats van strijd.
Mindfulness – Je oefent met opmerken wat er in je hoofd en lichaam gebeurt, zonder erin mee te gaan.
IEMT – Houden oude herinneringen of nachtmerries je wakker, dan kan IEMT helpen om de lading ervan te verzachten.

Leven met een diversiteit aan klachten

Klachten

Lichaamsgerichte therapie helpt als je vastloopt door mentale, lichamelijke of traumagerelateerde klachten. We kijken niet alleen naar de klacht, maar ook naar wat je lichaam je laat merken. Spanning en emoties die zich hebben vastgezet krijgen in jouw tempo aandacht. Zo ontstaat er ruimte om de pijn te verwerken die eronder ligt zodat je klachten kunnen verminderen.

Lichaamsgerichte therapie ondersteunt bij het verwerken van depressieve gevoelens door het verminderen van lichamelijke spanning en het bevorderen van emotioneel herstel.

Depressie

Je hebt langdurig last van somberheid, verlies van interesse en een gevoel van leegte en dit beïnvloedt je dagelijks functioneren en levenskwaliteit ernstig.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verlichten van spanning en stress door het herstellen van de balans tussen lichaam en geest, wat bijdraagt aan ontspanning en welzijn

Stress en spanning

Je bent voortdurend in een staat van verhoogde waakzaamheid, wat je mentale en fysieke gezondheid onder druk zet.

Lichaamsgerichte therapie biedt ondersteuning voor hoogsensitieve personen (HSP) door het verminderen van overprikkeling en het herstellen van innerlijke balans.

Hoogsensitief (HSP)

Je zenuwstelsel reageert intens op prikkels, waardoor je snel overprikkeld raakt en diepe, emotionele ervaringen beleeft.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verwerken van dissociatie en gevoelloosheid door het herstellen van het contact met het lichaam en het bevorderen van emotioneel bewustzijn.

Dissociatie

Dit is een overlevingsmechanisme waarbij je je loskoppelt van emoties of lichamelijke gewaarwordingen, wat leidt tot een gevoel van vervreemding.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verminderen van hoofdpijn en migraine door spanning in het lichaam te verlichten en de balans tussen lichaam en geest te herstellen.

Hoofdpijn en migraine

Onderdrukte emoties, trauma en onbewuste spanningen kunnen de neurologische balans verstoren en zich uiten in hoofdpijn of migraine.

Lichaamsgerichte therapie helpt bij het verminderen van duizeligheid door het herstellen van de fysieke balans en het aanpakken van onderliggende stress of spanning.

Duizeligheid

Stress, angst of trauma kunnen een gevoel van innerlijke onveiligheid en ontregeling geven, wat zich kan uiten in duizeligheid.

Traumasensitief, langzaam en veilig werken

Traumasensitief werken

We werken langzaam en voorzichtig zodat er een gevoel van veiligheid en vertrouwen ontstaat.

Leren begrijpen hoe je lichaam en zenuwstelsel werken

Psycho-educatie

Het helpt je om te begrijpen hoe de psyche, het lichaam en het zenuwstelsel werken.

Mindful, open en bewust waarnemen

Mindfulness

Aandachts- en bewustzijnsoefeningen die zorgen voor het bewust waarnemen van je gedachten, emoties, lichamelijke sensaties en omgeving met een open en accepterende houding.

Aanwezig blijven bij wat je voelt

Regulatie

Het vergroten van het vermogen om in het moment te blijven en de gevoelens in het lichaam waar te nemen.

Bewust ademhalen

Ademhaling

Bewust ademhalen en je gevoelens daarbij opmerken.

Werken met innerlijke beelden

Visualisaties

Gebruik van beelden om emoties en gedachten te verkennen.

De verschillende kanten van je persoonlijkheid

Persoonlijkheidsdelen

Het ervaringsgericht ontdekken en verkennen van de verschillende kanten van je persoonlijkheid.

De delen die je met je meedraagt

Voice Dialogue

Een methode om met verschillende delen van jezelf in dialoog te gaan.

De polyvagale ladder van je zenuwstelsel

Polyvagaal theorie

Het verkennen van de werking van het zenuwstelsel en de impact ervan op emoties.

Flexibel omgaan met gedachten

ACT (Acceptance and Commitment Therapy)

Het leren omgaan met gedachten op een flexibele manier.

De invloed van gedachten op je lichaam

Mind-body methode

Het onderzoeken van de invloed van gedachten op het lichaam.

Werken met oogbewegingen

IEMT (Integral Eye Movement Therapy)

Met behulp van oogbewegingen emotionele blokkades verwerken en diepgewortelde negatieve herinneringen of overtuigingen verzachten of vervagen.

Balans in alle aspecten van je leven

Holistische therapie

Richt zich op het herstellen van de balans tussen alle aspecten van je leven: fysiek, mentaal, emotioneel en energetisch.

Afgestemd op jou

Hulpmiddelen en technieken

Als lichaamsgericht therapeut hanteer ik geen vaste werkwijze, maar werk ik traumasensitief, intuïtief en in het hier en nu. Het gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken komt voort uit wat er in dit moment nodig is. Centraal staat dat ik, in verbinding met jou, aanvoel wat er in de sessie belangrijk is.

Klaar voor jouw lichaamsgerichte therapie?

Wat InEssencia uniek maakt

Jij als mens staat voorop, niet je klacht
Al jouw beschermingsmechanismen zijn welkom
Therapeut die je leert jezelf te reguleren
Veilig en traumasensitief
Holistische benadering
Met beide voeten op de grond