Verlies dat je hele lichaam raakt
Rouw
Als je iemand of iets verliest of dreigt te verliezen die belangrijk voor je is, raakt dat je in alles: je gevoel, je gedachten, je lichaam en je dagelijks leven. Rouw is een natuurlijke reactie op verlies en geen probleem dat opgelost moet worden. Toch kan het zwaar en eenzaam zijn, zeker als je omgeving alweer verder lijkt te gaan. Er bestaat geen juiste manier om te rouwen en ook geen termijn waarbinnen het klaar hoort te zijn.
Een natuurlijke reactie op verlies
Wat is rouw?
Rouw is alles wat je voelt, denkt en ervaart wanneer je iemand of iets waar je aan gehecht bent verliest of dreigt te verliezen. Je rouwt omdat iets of iemand ertoe doet.
Rouw gaat niet alleen over wat er was, maar ook over de toekomst die je voor je zag en die er nu anders uit komt te zien. Verdriet hoort daar vanzelfsprekend bij, maar rouw kan ook bestaan uit boosheid, schuldgevoel, angst, opluchting of juist weinig voelen. Vaak wisselt dat elkaar af, soms binnen één dag.
Rouw verloopt niet in vaste fasen die je één voor één afrondt. Het is eerder een beweging die heen en weer gaat tussen stilstaan bij het verlies en je richten op het leven dat doorgaat.
Heen en weer bewegen tussen verlies en herstel
Rouw als een slingerbeweging
Het duale procesmodel van Stroebe en Schut beschrijft rouw als een slingerbeweging tussen twee werkelijkheden die er allebei zijn:
Gericht op het verlies – Je staat stil bij wie of wat je mist. Je haalt herinneringen op, bekijkt foto’s, huilt en verlangt terug. Daar horen veel gevoelens bij: verdriet, wanhoop, boosheid en soms ook opluchting.
Gericht op herstel – Je richt je op het leven dat doorgaat in een andere vorm. Je pakt taken op die eerst van de ander waren, neemt beslissingen over hoe je verder wilt en zoekt naar wie je nu bent. Ook afleiding zoeken en even niet aan het verlies denken hoort hierbij.
Beide kanten vragen veel van je en kunnen spanning, angst en pijn oproepen. Beide zijn ook nodig. Het ene moment ben je bezig met het gemis, het andere moment wil je er juist even niet aan denken en richt je je op vandaag en op wat komt. Dat afwisselen betekent niet dat je het verkeerd doet of je verlies wegdrukt. Het is de manier waarop je systeem het verlies in draaglijke stukjes toelaat.
Rouw kan vastlopen wanneer je lange tijd aan één kant blijft: hoofdzakelijk in het gemis of hoofdzakelijk in het doorgaan.
Bron: Stroebe en Schut
Wat je lichaam, gevoel en gedrag laten zien
Wat zijn de kenmerken van rouw?
Rouw ziet er bij iedereen anders uit. Het kan zich op verschillende manieren laten voelen:
Lichamelijk – vermoeidheid, een zwaar of beklemd gevoel op je borst, een brok in je keel, gespannen spieren, slecht slapen, minder of juist meer eetlust.
Emotioneel – verdriet, boosheid, schuldgevoel, angst, eenzaamheid, opluchting of een gevoel van leegte.
Mentaal – moeite met concentreren, vergeetachtigheid, piekeren, steeds terugdenken aan wat er gebeurd is.
In je gedrag – je terugtrekken, juist heel druk bezig blijven, plekken of herinneringen vermijden, sneller geprikkeld reageren.
Misschien herken je veel hiervan, misschien maar een enkel signaal. Het zijn geen tekenen dat er iets mis is met je. Ze laten zien hoeveel het verlies van je vraagt.
Aanpak die volledig afgestemd is op jou
Persoonlijke en veilige begeleiding
Zachtheid en compassie staan voorop
Verlies is meer dan afscheid door overlijden
Verschillende vormen van rouw
Bij rouw denken we vaak aan het overlijden van een dierbare. Maar je kunt ook rouwen om verlies dat minder zichtbaar is voor je omgeving:
Overlijden: het verlies van een partner, ouder, kind, vriend(in) of ander dierbaar persoon.
Scheiding of breuk: het einde van een relatie, vriendschap of contact met familie.
Gezondheid: afscheid nemen van wat je lichaam eerst wel kon, bijvoorbeeld door ziekte of chronische klachten.
Werk en rol: verlies van je baan, je bedrijf of een rol die bij je hoorde.
Kinderwens: een miskraam of een wens die niet in vervulling gaat.
Levend verlies: iemand is er nog, maar is veranderd door bijvoorbeeld dementie, ziekte of verslaving.
Wat er nooit was: het gemis van veiligheid, aandacht of ouders die je als kind nodig had.
Huisdier: het verlies van een dier dat bij je leven hoorde.
Omdat sommige verliezen weinig erkenning krijgen, kun je het gevoel hebben dat je er niet om mág rouwen. Juist dan kan rouw zich vastzetten in je lichaam.
“De pijn van rouw hoort net zo bij het leven als de vreugde van liefde. Het is misschien wel de prijs die we betalen voor liefde.”
Colin Murray Parkes
Als verlies te veel is om te dragen
Rouw en trauma
Soms was een verlies plotseling of schokkend. Of het herinnert aan eerdere verliezen of ervaringen waarin je er alleen voor stond. Dan kan je systeem besluiten dat voelen op dit moment te veel is.
Dat is geen onwil en ook geen zwakte. Het is een slimme manier van je lichaam om je te beschermen. Tegelijk kan het ervoor zorgen dat de rouw geen ruimte krijgt en je er lange tijd mee blijft rondlopen. Dat kun je merken aan:
Weinig of niets voelen, ook lang na het verlies – zie ook dissociatie
Beelden of herinneringen die zich blijven opdringen
Lichamelijke klachten waar geen duidelijke oorzaak voor gevonden wordt
Het gevoel dat je leven stil is blijven staan terwijl de rest doorgaat
Oude pijn rond hechting kan een nieuw verlies extra zwaar maken. Je rouwt dan niet alleen om nu, maar ook om toen.
Kleine stappen in je eigen tempo
Wat kun je zelf doen bij rouw?
Rouw kun je niet oplossen of versnellen. Wel kun je je lichaam ondersteunen zodat er iets meer ruimte komt om te voelen wat er is, zonder dat het je overspoelt. Hieronder vind je een aantal oefeningen om zelf uit te proberen. Kijk wat bij je past en laat liggen wat nu te veel is.
Wil je dit liever samen onderzoeken? In lichaamsgerichte therapie kijken we wat jij nodig hebt om je verlies te kunnen dragen.
Steunende aanraking: hand op je hart
Leg één hand op je borst en eventueel de andere op je buik. Voel de warmte en het gewicht van je handen en merk hoe je adem eronder beweegt. Blijf zo een paar minuten zitten.
Aanraking geeft je zenuwstelsel een signaal van veiligheid, ook als die aanraking van jezelf komt.
Pendelen: afwisselen tussen gemis en steun
Neem bewust tien minuten om stil te staan bij je verlies, bijvoorbeeld met een foto of een herinnering. Richt daarna je aandacht op iets wat je steun geeft: je voeten op de grond, een kop thee, de tuin, een huisdier.
Zo oefen je dat je het verdriet kunt bezoeken en ook weer kunt verlaten. Je hoeft er niet de hele dag in te blijven en je hoeft het ook niet weg te duwen.
Een vast moment of ritueel
Kies een klein ritueel dat bij jou past: een kaars aansteken, een vaste wandeling, een plek in huis met een foto of voorwerp.
Een ritueel geeft je verlies een plek in je dag. Dat kan rust geven, omdat het gemis er op dat moment helemaal mag zijn.
Bewegen en buiten zijn
Ga elke dag even naar buiten, ook als het maar tien minuten is. Loop in een rustig tempo en merk op wat je ziet, hoort en voelt.
Beweging helpt je lichaam om opgebouwde spanning af te voeren en brengt je aandacht naar het hier en nu.
Deel het met iemand
Zoek iemand bij wie je kunt zijn zonder dat je iets hoeft uit te leggen of op te lossen. Vertel wat je nodig hebt, bijvoorbeeld alleen een luisterend oor.
In de nabijheid van een ander kan je zenuwstelsel tot rust komen. Rouw draag je makkelijker als je er niet alleen mee bent.
Verschillende hulpmiddelen en technieken
Omgaan met rouw
Rouw hoeft niet behandeld te worden alsof het een ziekte is. Wel kan het helpend zijn om er niet alleen mee te zijn, zeker als je merkt dat je vastloopt, niets meer voelt of juist overspoeld raakt. In lichaamsgerichte therapie onderzoeken we samen hoe het verlies in je lichaam leeft en wat je nodig hebt om het te kunnen dragen.
We werken vertraagd en in jouw tempo. Eerst is er aandacht voor voldoende rust en houvast in je lichaam. Van daaruit ontstaat ruimte om stil te staan bij wat je mist. Ik neem je verdriet niet weg en ik beloof je geen eindpunt. Wat vaak wel verandert is de manier waarop je het verlies met je meedraagt.
Hierbij zet ik verschillende hulpmiddelen en technieken in, altijd in samenhang met eventuele andere klachten. Elementen die terug kunnen komen zijn:
Regulatie en ademhaling – Je leert je zenuwstelsel tot rust brengen zodat je aanwezig kunt blijven bij je verdriet en er ook weer uit kunt stappen.
Mindfulness en lichaamsbewustzijn – Met aandacht voor je lichaam leer je herkennen waar het verlies zich laat voelen en wat steun geeft.
Persoonlijkheidsdelen en Voice Dialogue – Er kan een deel zijn dat door wil gaan en een deel dat stil wil staan. Door beide een stem te geven ontstaat er meer begrip en innerlijke ruimte.
ACT (Acceptance & Commitment Therapy) – Je oefent met ruimte maken voor pijnlijke gevoelens en onderzoekt wat voor jou van waarde blijft.
Visualisaties – Met beelden kun je stilstaan bij wat onuitgesproken is gebleven en op je eigen manier afscheid nemen of juist verbonden blijven.
IEMT (Integral Eye Movement Therapy) – Bij een schokkend verlies kan IEMT helpen om de lading van beelden en herinneringen te verzachten.
Leven met een diversiteit aan klachten
Klachten
Lichaamsgerichte therapie helpt als je vastloopt door mentale, lichamelijke of traumagerelateerde klachten. We kijken niet alleen naar de klacht, maar ook naar wat je lichaam je laat merken. Spanning en emoties die zich hebben vastgezet krijgen in jouw tempo aandacht. Zo ontstaat er ruimte om de pijn te verwerken die eronder ligt zodat je klachten kunnen verminderen.
Depressie
Je hebt langdurig last van somberheid, verlies van interesse en een gevoel van leegte en dit beïnvloedt je dagelijks functioneren en levenskwaliteit ernstig.
Stress en spanning
Je bent voortdurend in een staat van verhoogde waakzaamheid, wat je mentale en fysieke gezondheid onder druk zet.
Hoogsensitief (HSP)
Je zenuwstelsel reageert intens op prikkels, waardoor je snel overprikkeld raakt en diepe, emotionele ervaringen beleeft.
Dissociatie
Dit is een overlevingsmechanisme waarbij je je loskoppelt van emoties of lichamelijke gewaarwordingen, wat leidt tot een gevoel van vervreemding.
Hoofdpijn en migraine
Onderdrukte emoties, trauma en onbewuste spanningen kunnen de neurologische balans verstoren en zich uiten in hoofdpijn of migraine.
Duizeligheid
Stress, angst of trauma kunnen een gevoel van innerlijke onveiligheid en ontregeling geven, wat zich kan uiten in duizeligheid.
Afgestemd op jou
Hulpmiddelen en technieken
Als lichaamsgericht therapeut hanteer ik geen vaste werkwijze, maar werk ik traumasensitief, intuïtief en in het hier en nu. Het gebruik van verschillende hulpmiddelen en technieken komt voort uit wat er in dit moment nodig is. Centraal staat dat ik, in verbinding met jou, aanvoel wat er in de sessie belangrijk is.
Klaar voor jouw lichaamsgerichte therapie?
Wat InEssencia uniek maakt
Langdurige begeleiding mogelijk
Vertraging als cruciaal hulpmiddel
Al jouw beschermingsmechanismen zijn welkom
Jij als mens staat voorop, niet je klacht
Praktijkruimte die toegespitst is op traumatherapie
Erkend opgeleid therapeut
